Phục hồi chức năng xơ hóa cơ ức đòn chũm

  1. ĐẠI CƯƠNG

Xơ hoá cơ ức đòn chũm là tình trạng cơ ức đòn chũm bị xơ hoá một phần do tư thế bào thai hoặc tai biến khi sinh dẫn đến hạn chế tầm vận động của cột sống cổ.

  1. CHẨN ĐOÁN

2.1. Các công việc của chẩn đoán

Hỏi bệnh:

+ Ngôi thai khi sinh: hay gặp ở trẻ sinh ngôi mông

+ Thời điểm phát hiện: 0 – 3 tháng tuổi

+ Khối u có to lên không: cảm giác to nhanh trong những tháng đầu.

Khám lâm sàng:

+ Dấu hiệu sớm (Ngay sau sinh – 3 tháng tuổi):

Khối u ở cơ ức đòn chũm với các tính chất: phát hiện ngay sau sinh, cảm giác to nhanh trong tháng đầu, mật độ từ hơi chắc đến rất chắc; di động nhẹ theo cơ ức đòn chũm; không nóng, đỏ, đau.

Hạn chế tầm vận động cổ: thường phát hiện muộn hơn, sau khi trẻ xuất hiện khối u này khoảng 2-3 tháng, đầu trẻ nghiêng sang bên có khối xơ, hạn chế nghiêng sang bên lành và xoay hai bên

+ Dấu hiệu muộn: Sau 3 tháng tuổi, nếu không được điều trị hoặc điều trị không đúng kĩ thuật:

Có khối u như trên nhưng mật độ chắc hơn nhiều.

Vẹo cổ, đầu trẻ nghiêng sang bên có khối u, hạn chế vận động cột sống cổ (hạn chế nghiêng đầu sang bên lành và quay đầu sang hai bên).

Vẹo cột sống cổ, các đốt sống cổ bị biến dạng.

Lác mắt

Teo nửa mặt bên có khối xơ

Chỉ định xét nghiệm cận lâm sàng

+ Chọc dò khối u:

Giai đoạn đầu: có hồng cầu (ít gặp)

Giai đoạn sau: Tế bào xơ

Không có bạch cầu đa nhân hoặc tế bào ác tính.

+ Siêu âm: Giai đoạn đầu: là dịch (xuất huyết), ít gặp. Giai đoạn sau: là tổ chức xơ.

+ Chụp X quang cột sống cổ ngực: Có thể có hình ảnh vẹo cột sống ở trẻ được phát hiện muộn, bị co rút cơ ức đòn chũm có chỉ định phẫu thuật.

2.2. Chẩn đoán xác định

Dựa vào lâm sàng, kết quả siêu âm và chọc dò tế bào.

2.3. Chẩn đoán phân biệt

Viêm hạch: Sốt, sưng, nóng, đỏ đau. Hạch không nằm trên cơ ức đòn chũm. Chọc hạch có bạch cầu đan hân.

Khối u vùng cổ: Chọc dò khối u thấy trên tiêu bản có tế bào lành hoặc ác tính.

Viêm cơ ức đòn chũm: Trẻ có sốt; khối viêm có sưng, nóng, đỏ, đau; chọc dò có tế bào bạch cầu hoặc mủ.

U máu: Chọc dò có hồng cầu

Vẹo cổ do còi xương: Không có khối u trên cơ ức đòn chũm. Có các dấu hiệu còi xương rõ

  1. PHỤC HỒI CHỨC NĂNG VÀ ĐIỀUTRỊ

3.1. Nguyên tắc phục hồi chức năng và điều trị

Can thiệp sớm ngay sau sinh hoặc ngay sau khi phát hiện thấy khối xơ.

Hướng dẫn cho mẹ bệnh nhân tập tại nhà trong 3 tháng đầu

Khám thường quy sau1,2,3 tháng cho đến khi khỏi

Điều trị tại khoa Phục hồi chức năng sau 3 tháng tuổi nếu kết quả kém

3.2. Các phương pháp và kỹ thuật phục hồi chức năng

Mục tiêu

Làm mềm khối xơ

Duy trì tầm vận động của cột sống cổ

Ngăn ngừa biến dạng thứ phát xảy ra ở sọ mặt và cột sống cổ

  1. 2.1.  Vận động trị liệu

Tư thế bệnh nhân:

+ Nằm nghiêng sang bên không có khối xơ để bộc lộ bên có khối xơ (trên đùi kỹ thuật viên, hoặc trên gối), đầu bệnh nhân thấp hơn vai.

+ Đầu, vai, hông thẳng hàng theo một trục ngang.

Bài tập 1: Day, bóp nắn khối xơ cơ ức đòn chũm.

-Tư thế bệnh nhân : Đặt trẻ nằm trên đùi người nhà, vai trẻ trùng với mép đùi , đầu bệnh nhân được năng đỡ bởi tay người điều trị, cổ duỗi và nghiêng bên lành ,mặt quay về bên có khối xơ .

Kỹ thuật :

+ Một tay KTV cố định khớp vai, hông

+ Tay kia dùng ngón tay cái hoặc ngón trỏ và ngón giữa ấn day trên khối u xơ, lưu ý không day trên da để tránh làm phồng đỏ gây đau rát cho trẻ.

Bài tập 2: Kéo dãn cơ ức đòn chũm.

Tư thế bệnh nhân : Đặt bệnh nhân ở tư thế như tư thế để day khối xơ.

Kỹ thuật :

+  Người điều trị 2 tay nâng đỡ đầu trẻ ở tư thế thoải mái giúp trẻ không quấy khóc hoặc giãy dụa

+ Thực hiện kéo giãn bằng cách đưa đầu trẻ đến vị trí ngửa -> xoay dần mặt trẻ về bên bệnh

+ Thực hiện động tác kéo giãn chậm , người điều trị cảm nhận độ căng vừa phải của cơ được kéo giãn thì lập tức ngừng lại 5 giây rồi đưa đầu trẻ về vị trí trung tính.

+ Kéo giãn kết hợp day, xoa bóp xen kẽ trong quá trình điều trị.

+ Thời gian buổi kéo giãn: 30 phút/ buổi.

Bài tập 3: Kéo giãn bằng tư thế.

Cho trẻ bú ở vú ngược bên với bên bệnh nhằm kích thích trẻ xoay đầu về bên bệnh giúp kéo giãn cơ làm tăng tầm vận động cổ ( ví dụ trẻ bị cơ bên phải thì cho bú vú bên trái của mẹ)

Bế trẻ nằm nghiêng và đầu nghiêng bên lành (bên bệnh ở phía dưới).

Đặt đầu trẻ ở tư thế trung tính khi ngủ.

Những điểm cần lưu ý

Người không có chuyên môn không nên tự ý kéo giãn cho trẻ đề phòng tai biến nguy hiểm đến tính mạng của trẻ.

Không đặt đầu xoay khi trẻ ngủ về một trong hai phía bên lành hay bên bệnh như 1 số tài liệu viết bởi sẽ gây thêm nghẹo cổ (nếu đầu mặt xoay bên bệnh) hoặc trẻ bị chèn ép đường thở ( nếu đặt đầu mặt xoay bên lành).

Ba bài tập trên được thực hiện cho đến khi trẻ đạt được tầm vận động cổ hai bên như nhau Khối u sẽ tự mất sau đó khi trẻ được 6-8 tháng tuổi.

Chỉ thực hiện day, xoa bóp khi khối u không có nóng, đỏ, đau

Kéo dãn nhẹ nhàng, không kéo dãn tối đa ngay tức khắc mà kéo dãn từ từ.

Không tập khi trẻ khóc, chống đối

Tập trước khi cho ăn

Theo dõi dấu hiệu khó thở, tím tái thì ngừng tập

  1. 2.2.  Điện trị liệu

Dùng dòng điện thấp tần một chiều không đổi (dòng Galvanic có tần số 100-1000Hz). Cường độ: 0,1-0,5 mA/1cm2 điện cực

Chỉ định: Trẻ>3tháng, đã thực hiện các bài tập vận động không có kết quả.

Mục đích: Làm mềm khối xơ, tăng kiểm soát đầu cổ.

Thời gian: Ngày một lần, mỗi lần 15-30 phút. Một đợt điều trị 15-20lần.

Kỹ thuật đặt điện cực:

+ Galvanic dẫn KI vào khối xơ:

Cực tác dụng (cực âm) KI đặt ở khối xơ. Cực đệm (cực dương ) đặt giữa C4 đến C7

+ Galvanic dẫn CaCl2 cổ (nếu có triệu chứng còi xương kèm theo) Cực tác dụng: (cực dương) CaCl2 đặt giữa C4 đến C7.Cực đệm (cực âm) đặt tại L4 – L5.

Thời gian: 15-20phút/lần

3.2.3.  Dụng cụ chỉnh hình

Mục đích: Giữ cho đầu ở vị trí trung gian.

Chỉ định: Sau khi phẫu thuật kết hợp với vận động trị liệu

Loại dụng cụ: Đai cổ mềm.

Thuốc

Thuốc giảm đau: cho trước khi tập 30 phút nếu trẻ bị đau do tập: Paracetamol 0,01 g/1kg cân nặng, uống trước tập 30 phút.

Phẫu thuật

Trẻ trên 2 tuổi, vẹo cổ nặng đã điều trị các phương pháp khác không có kết quả

Cơ ức đòn chũm bị co ngắn và chắc.

Không quay được cổ sang bên có khối cơ xơ.

  1. THEO DÕI VÀ TÁI KHÁM

Khám định kì 1 tháng/ lần cho đến khi khối u biến mất hoàntoàn.

Trẻ điều trị tại nhà không tiến bộ cần điều trị tại Bệnhviện.

Sau 12 tháng điều trị không kết quả gửi khám chuyên khoa chỉnh hình.

Thạc sĩ, bác sĩ Tô Mạnh Cảnh

————————————————————————————–
TRUNG TÂM CƠ XƯƠNG KHỚP & PHỤC HỒI CHỨC NĂNG HOÀI ANH TP.THÁI BÌNH
🌀 Địa chỉ: 615, đường Lý Bôn, TP. Thái Bình
🚌Google map:
⏰Thứ 2 đến thứ 6: Từ 17h – 19h
⏰Thứ 7 và chủ nhật: Từ 8h -18h
☎️Call,Zalo: 097.531.1000 – 0989.971.456

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

0975.311.000
Liên hệ